Hangi Çiftçiler Defter Tutmak Zorundadır?

Zirai kazanç elde eden ve serbest meslek sahibi çiftçiler defter tutmak zorundadır. Bu durumun bir kaç istisnası vardır. Yani defter tutma zorunluluğu bulunmayan çiftçiler de bulunmaktadır. Bu kapsamda Vergi Usul Kanunda ve Gelir Vergisi Kanunda bu konular açık bir şekilde belirtilmiştir.

Hangi Çiftçiler Defter Tutmak Zorundadır?
Hangi Çiftçiler Defter Tutmak Zorundadır?

Defter Tutmak Ne Demektir?

Defter tutmak küçük ya da büyük bir işletmenin gelir olarak kaydettiği para düzeninin noter tarafından onaylanmış işletme hesabı defterlerine yazılmasını ifade etmektedir. Defterin gelir hanesine işlenen her para ise kazanç anlamı taşımaktadır. Kazanç ise devletin yakından ilgilendiği vergiyi doğurmaktadır. Zira vergi de paradır ve devletin en büyük gelir kaynağıdır. Kişilerin, şirketlerin, firmaların tuttuğu defterler sayesinde ise vergilerin düzenli ve düzgün bir şekilde ödenip ödenmediğinin takibi yapılabilmektedir. Yine defter tutan kişiler açısından bakıldığında defterlerin ticari belgelere dayanarak kayıt altına alınması sayesinde;

  • Kar ya da zarar durumunu,
  • Satışını yaptığı ürünlerin maliyetini,
  • Alacak ve borçlarının neler olduğunu,
  • Devlete ödenecek vergi borcunu bilme,
  • İşletmeye ait istatiksel bilgileri elinin altında tutabilme,
  • Dönemler arasındaki karşılaştırma yapabilme olasılığını,
  • Tutulan kayıtlar sayesinde olası sorunlar karşısında ispat yetisine hakim olacaktır.

Zirai faaliyet ile uğraşan çiftçi, Vergi Usul Kanunun 172 inci maddesine göre defter tutmakla yükümlüdür. Ancak gerçek usulde vergiye tabii olmayan çiftçiler Gelir Vergisi Kanunun 54 üncü maddesi gereği belirli bir büyüklüğü aşmayarak, stopaj ödeme sureti ile vergilerini ödediklerinden dolayı ticari defter tutmazlar. Bunlara ise küçük çiftçi denmektedir. 

Defter Tutmayan Küçük Çiftçi Kimdir Ne Demektir?

Defter Tutmayan Küçük Çiftçi hakkında pratik bilgiler, Gelir Vergisi Kanununun 10 uncu maddesinde geçen küçük çiftçinin vergiden muaf olma durumundan çıkan bu kavram çiftçinin işletme büyüklüğüne ve yıllık olarak kazandığı gelir esaslarına göre saptanan bir mükellefiyettir. İşletme büyüklüğü ve kazanç hesaplanması kanun ve Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenmiştir. Güncel rakamın ise Bakanlar Kurulu kararının düzeltmesinin ardından bir buçuk milyon Türk Lirası olduğu bilinmektedir. Yine gerçek usul çerçevesinde gelir vergisi ödeyen ziraat faaliyeti ile uğraşan iş insanları ile teknik ekipmana sahip olan (traktör, biçerdöver, birden çok motorlu taşıt vb.) çiftçinin bu muaflıktan faydalanamayacakları da belirtilmiştir. Bu muafiyeti kaybeden küçük çiftçi tabirine uymayan kişilerin ise defter tutma zorunluluğu ortaya çıkacak ve Gelir Vergisi Kanununun 11 inci maddesine istinaden gelir vergisi beyannamesi vermek zorunda olacaklardır.

Çiftçilerin Tutması Gereken Defterler Nelerdir?

Gelir Vergisi Kanununun 54 üncü maddesine göre, işletme büyüklüğüne bağlı olarak ve önceden bildirimini yapmak sureti ile ya bilanço usulüne göre defter tutacaklardır ya da işletme hesabı usulüne göre defter tutacaklardır.

  • İmalathanesi olanlar "İmalat Defteri",
  • Depoya sahip olan işletmeciler "Ambar Defteri",
  • Bankacılık işi ile uğraşan banka ve sigorta hizmeti veren şirketler, "Banka ve Sigorta İşlemleri Vergisi Defteri",
  • Türkiye temsilciliği bulunan şirketler "Hasılat Defteri" tutarlar.